Đảng Cộng sản Việt Nam đạo đức, trí tuệ và bản lĩnh chính trị.

    Mừng Xuân, mừng Đảng, mừng đất nước đổi mới và thế nước đi lên, lại nhớ về những mùa Xuân năm Ngọ. Mùa Xuân năm Canh Ngọ 1930, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, đưa dân tộc lên con đường đấu tranh làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập, để đi tới xã hội cộng sản.

    Trở về Tổ quốc được đúng một năm, mùa Xuân Nhâm Ngọ 1942, Hồ Chí Minh có bài thơ Chúc Tết đầu tiên gửi toàn dân “Chúc đồng bào ta đoàn kết mau! Chúc Việt Minh ta càng tấn tới”. Nhờ sức mạnh đoàn kết vĩ đại đó với sự lãnh đạo quyết đoán và sáng tạo của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam đã giành được độc lập bằng cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 - một mốc son trong lịch sử dân tộc.

    Mùa Xuân Giáp Ngọ 1954, với thế và lực mới, Đảng và Bác Hồ quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ và đã làm nên chiến thắng lịch sử “chấn động địa cầu” chấm dứt chế độ thực dân Pháp ở Việt Nam, giải phóng hoàn toàn miền Bắc Việt Nam, đưa miền Bắc quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội. Chiến thắng Điện Biên Phủ đã đi vào lịch sử dân tộc như một Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa của thế kỷ XX và gắn liền với tên tuổi Hồ Chí Minh - Võ Nguyên Giáp.

    Năm Bính Ngọ 1966, miền Bắc đang vươn lên mạnh mẽ từ kế hoạch 5 năm (1961-1965), cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước diễn ra ác liệt trên cả nước. Ngày 17-7-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi đồng bào cả nước quyết tâm kháng chiến, khẳng định chân lý: Không có gì quý hơn độc lập tự do. “Đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”⁽¹⁾.

    Mùa Xuân Giáp Ngọ 2014 này, sau gần 30 năm đổi mới theo đường lối của Đảng, đất nước Việt Nam độc lập, thống nhất, đã đàng hoàng, to đẹp hơn nhiều như mong ước của Bác Hồ kính yêu. Dù còn bộn bề rất nhiều công việc phải làm, đất nước thật sự ổn định, không ngừng phát triển và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn. Sứ mệnh và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam rất nặng nề, vẻ vang trước đất nước, nhân dân và dân tộc.

    Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng. Sự lãnh đạo đó trước hết bằng Cương lĩnh, đường lối với những mục tiêu chiến lược và sách lược, phương pháp thích hợp; bằng định hướng lý luận, tư tưởng đúng đắn; bằng hệ thống tổ chức đảng, vai

trò của đội ngũ cán bộ, đảng viên có năng lực, phẩm chất và sự sáng tạo; bằng phương thức lãnh đạo phù hợp với mỗi thời kỳ và nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra. Những vấn đề cơ bản đó chỉ có thể có được với kết quả xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Chất lượng, hiệu quả lãnh đạo của Đảng gắn liền với nhiệm vụ then chốt là xây dựng Đảng, bồi đắp những phẩm chất, bản chất của đội tiền phong lãnh đạo, cầm quyền, một Đảng chân chính cách mạng.

    Bác Hồ nói: Đảng ta là đạo đức, là văn minh. Câu nói đó của Người là sự đánh giá một cách tự hào về Đảng, đồng thời, cũng đặt ra yêu cầu không ngừng xây dựng và hoàn thiện Đảng ở tầm cao đạo đức và trí tuệ. Đảng Cộng sản là Đảng chính trị, là đội tiền phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam với lý tưởng, mục tiêu đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đảng kết tinh bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh và do đó tiêu biểu cho lương tâm, danh dự và trí tuệ của thời đại vẻ vang nhất của lịch sử dân tộc - thời đại Hồ Chí Minh. Chủ tịch Hồ Chí Minh suốt đời chăm lo xây dựng một Đảng cách mạng chân chính.

    Đảng cách mạng đó phải lấy đạo đức cách mạng làm gốc. Trong Đường Kách mệnh (1927), Người đã nêu ra 23 điểm về tư cách của người cách mạng. Khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền, trong Sửa đổi lối làm việc (1947), Bác đề ra 12 điều về tư cách của Đảng chân chính cách mạng.

    Trong tất cả các điều đó đã hàm chứa tầm cao đạo đức và trí tuệ của đội tiền phong lãnh đạo cách mạng, mà thiếu các điều đó thì chẳng những Đảng không thể vững bền mà sự nghiệp cách mạng cũng không thể thành công. Hồ Chí Minh luôn luôn nhấn mạnh đạo đức cách mạng là gốc của Đảng và của mỗi cán bộ, đảng viên. Đạo đức cần được hiểu ở tầm rộng lớn và cả ở những chuẩn mực cụ thể. Đạo đức thuộc phạm trù ý thức xã hội và là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng trong xã hội. 

    Đạo đức có vai trò rất quan trọng trong cải  biến xã hội. Lênin cho rằng đạo đức cộng sản góp phần phá hủy xã hội cũ và xây dựng một xã hội mới tốt đẹp. Đạo đức mang tính giai cấp và tính dân tộc. Mỗi giai cấp, mỗi quốc gia, dân tộc có những điểm chung và cũng có những điểm riêng trong chuẩn mực đạo đức. Đạo là đường hướng mà con người vươn tới để hoàn thiện mình - đạo làm người. Đức là những chuẩn mực để hoàn thiện bản chất của đạo. Từ mục tiêu và lý tưởng cách mạng của giai cấp vô sản mà làm nổi bật những giá trị của chuẩn mực đạo đức cách mạng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, đạo đức cách mạng là: “Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng. Đó là điều chủ chốt nhất. Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng. Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình.

    Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân. Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc”⁽²⁾. Đạo đức cách mạng là cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không tham nhũng, lãng phí, không vụ lợi, khuất tất. Phải quét sạch chủ nghĩa cá nhân mới nâng cao được đạo đức cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương trong sáng về đạo đức cách mạng và Người quan niệm: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong. Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người”⁽³⁾.

Trong thực tiễn đấu tranh cách mạng, tuyệt đại bộ phận cán bộ, đảng viên đã nêu cao tấm gương đạo đức cách mạng anh dũng chiến đấu, hy sinh vì nước, vì dân. Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội và đổi mới, “Đa số cán bộ, đảng viên có ý thức rèn luyện, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, có ý thức phục vụ nhân dân, được nhân dân tin tưởng”⁽⁴⁾. Tuy vậy, như Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI (01-2012) đã đánh giá: một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị và đạo đức, lối sống. “Đất nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, xây dựng, phát triển với quy mô ngày càng lớn, một bộ phận cán bộ lãnh đạo, quản lý nắm giữ khối lượng tài sản, nguồn vốn lớn của tập thể, của Nhà nước; đó là môi trường để chủ nghĩa cá nhân vụ lợi, thực dụng phát triển”⁽⁵⁾. Kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng đó là một trong những vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay.

    Cần nhận diện sự suy thoái về đạo đức, lối sống để có giải pháp khắc phục. Đó là biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, vụ lợi, cơ hội, tham nhũng, lãng phí, tổn hại đến sự phát triển của đất nước, cuộc sống của nhân dân và uy tín của Đảng. Là sự mất đoàn kết, cục bộ, lợi ích nhóm. Là sự thờ ơ, vô cảm đối với cuộc sống của nhân dân, quan liêu, xa dân. Là sự tha hóa về phẩm chất, tư cách, ăn chơi, hưởng lạc.

Tự phê bình và phê bình thường xuyên, nghiêm túc, thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng; tăng cường giáo dục, quản lý cán bộ, đảng viên dựa trên điều lệ và những quy định chặt chẽ của Đảng; coi trọng công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức đảng, tổ chức quần chúng và của nhân dân, là những giải pháp rất quan trọng để ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên.

Một điều hết sức quan trọng là mỗi cán bộ, đảng viên phải tự tu dưỡng, rèn luyện theo những chuẩn mực về đạo đức cách mạng, tự mình vượt qua những cám dỗ vật chất, những hoàn cảnh gây ảnh hưởng tiêu cực.

    Trong các chuẩn mực ứng xử thì đối với tự mình là cái căn bản. Mỗi người tự suy nghĩ nghiêm túc về mình, cố gắng gạt bỏ cái xấu, cái hư hỏng để vươn tới cái tốt, sống và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đạo lý của dân tộc, nhân văn, nhân ái, nhân nghĩa. Làm được như vậy thì mỗi cán bộ, đảng viên và toàn Đảng thật sự ở tầm cao về đạo đức. 

    Ở mọi thời kỳ cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam với tư cách đội tiền phong lãnh đạo cách mạng đều chú trọng nâng cao trình độ trí tuệ. Để thắng được những kẻ thù mạnh hơn mình nhiều lần trong sự

nghiệp giải phóng dân tộc và kháng chiến giữ nước, Đảng phải ở tầm cao trí tuệ. Nếu chỉ có sự quyết tâm và chủ nghĩa anh hùng thôi thì chưa đủ. Đó thật sự là những cuộc đấu trí đấu lực và cuối cùng bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam mà Đảng Cộng sản là tiêu biểu đã chiến thắng. Trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa càng đòi hỏi Đảng phải nâng cao trình độ trí tuệ, bởi xây dựng một xã hội hoàn toàn mới đòi hỏi sự sáng tạo trong tư duy, sự hiểu biết và khối lượng tri thức toàn diện.

    Trí tuệ của Đảng trước hết là trình độ lý luận. Không có lý luận tiền phong soi sáng thì Đảng không thể làm tròn vai trò của đội tiền phong lãnh đạo. Hồ Chí Minh cho rằng Đảng mà không có chủ nghĩa tức học thuyết lý luận khoa học thì cũng giống như người không có trí khôn. “Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại đem nó chứng minh với thực tế. Đó là lý luận chân chính”⁽⁶⁾.

    “Lý luận do kinh nghiệm cách mạng ở các nước và trong nước ta, do kinh nghiệm từ trước và kinh nghiệm hiện nay gom góp phân tích và kết luận những kinh nghiệm đó thành ra lý luận”⁽⁷⁾. Vì vậy, Đảng thường xuyên tổng kết thực tiễn kết hợp với nghiên cứu lý luận để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận của Cách mạng Việt Nam cả trong cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân và trong cách mạng xã hội chủ nghĩa và công cuộc đổi mới. Phải khắc phục bệnh lý luận suông không gắn với thực tiễn, đồng thời, phải chống bệnh coi thường lý luận, cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp ngại học tập, nghiên cứu lý luận. Lười học tập, lười suy nghĩ cũng là biểu hiện của sự suy thoái. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị hiện nay đòi hỏi phải tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. 

    Trí tuệ của Đảng là ở khả năng nhận thức và hành động theo quy luật khách quan và đó là điều kiện bảo đảm sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng. Cách mạng giải phóng dân tộc và chiến tranh cách mạng giải phóng và bảo vệ Tổ quốc có những quy luật khách quan và đã được Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vận dụng và phát triển sáng tạo đạt tới tầm cao trí tuệ, bảo đảm giành thắng lợi. 

    Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội đòi hỏi phải nắm vững và vận dụng đúng đắn những quy luật của thời kỳ quá độ dẫn tới thành công của sự nghiệp đổi mới. Với trình độ lý luận và năng lực nhận thức, vận dụng quy luật khách quan, với sự phân tích và nắm bắt thực tiễn của đất nước và với bản lĩnh chính trị, tinh thần dân tộc, tự chủ, sáng tạo, Đảng Cộng sản Việt Nam đã hoạch định Cương lĩnh, đường lối, chính sách đúng đắn bảo đảm cho cách mạng không ngừng phát triển và giành thắng lợi. Luôn luôn phòng ngừa nguy cơ sai lầm về đường lối. Sự đúng đắn của Cương lĩnh, đường lối thể hiện tầm cao trí tuệ của Đảng.

    Cương lĩnh, đường lối được bổ sung, phát triển phù hợp với sự biến đổi của hoàn cảnh trong nước và quốc tế, đồng thời, phản ánh tầm tư duy chiến lược và xử lý đúng đắn các mối quan hệ trong quá trình vận động, phát triển của cách mạng. 

    Trình độ cao về trí tuệ của mỗi cán bộ, đảng viên có ý nghĩa quan trọng nâng cao trí tuệ của toàn Đảng. Vì vậy, Đảng đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải ra sức học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt từ trình độ học vấn, lý luận chính trị đến trình độ chuyên môn, khoa học mà mình phụ trách, hoạt động. Mỗi cán bộ, đảng viên nhất là ở cương vị lãnh đạo, quản lý cần thiết và không ngừng rèn luyện nâng cao tầm tư duy chiến lược, am hiểu sâu rộng các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Cương vị càng cao càng đòi hỏi cao hơn về trí tuệ. Đối với đất nước, xã hội, coi phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao làm khâu đột phá, phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân gắn liền với phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ. Đối với đảng cầm quyền hiện nay phải phát triển nâng cao chất lượng đảng viên, nâng cao rõ rệt trình độ trí tuệ của mỗi cán bộ, đảng viên mới có thể lãnh đạo tốt và giải quyết có chất lượng, hiệu quả mọi vấn đề phức tạp, đa dạng do cuộc sống đặt ra.

    Đạo đức cách mạng và trí tuệ của Đảng là thống nhất trong yêu cầu xây dựng và chỉnh đốn Đảng; trong yêu cầu phấn đấu và rèn luyện của mọi cán bộ, đảng viên. Cùng với nâng cao trình độ trí tuệ và tu dưỡng,

rèn luyện đạo đức cách mạng theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh còn phải nâng cao bản lĩnh chính trị. Bản lĩnh chính trị của Đảng và mỗi cán bộ, đảng viên là vững vàng về lập trường, quan điểm, lý tưởng cách mạng, kiên định mục tiêu và con đường đã lựa chọn vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; là nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ và sáng tạo trong đường lối chiến lược và sách lược, phương pháp cách mạng, không giáo điều, máy móc, lệ thuộc; là luôn luôn chủ động vượt qua khó khăn, thách thức, không hoang mang, lùi bước, giữ vững niềm tin vào sự nghiệp phát triển của cách mạng và đất nước; là thẳng thắn, cầu thị trong thừa nhận sai lầm, khuyết điểm, yếu kém, nghiêm túc tự phê bình và phê bình, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phẩm chất, tư cách và trình độ, năng lực của mỗi cán bộ, đảng viên.

    Xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, trong đó đặc biệt chú trọng nâng cao đạo đức cách mạng, trình độ trí tuệ và bản lĩnh chính trị là thực hiện tốt điều mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí

Minh. Người nhấn mạnh: “Đảng ta cần phải mạnh mẽ, trong sạch, kiểu mẫu”⁽⁸⁾.

 

(1) Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb CTQG, H.2000, t.12, tr.108. (2) Hồ Chí Minh Toàn tập, Sđd, t.9, tr.285. (3) Hồ Chí Minh Toàn tập, Sđd, t.9, tr.293. (4) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI), Nxb CTQG, H.2011, tr.21. (5) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI), Nxb CTQG, H.2011, tr.23. (6) Hồ Chí Minh Toàn tập, Sđd, t.5, tr.233. (7) Hồ Chí Minh Toàn tập, Sđd, t.5, tr.272. (8) Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb CTQG, H.2000, t.6, tr.480.

PGS, TS. Nguyễn Trọng Phúc 
(Nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh)