Từ thực tiễn nội chính đến niềm tin xã hội: Đổi mới cách tiếp cận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới

Thứ Ba, 17/11/2026, 16:42 [GMT+7]
    Tóm tắt: Trong kỷ nguyên phát triển mới, các thế lực thù địch ngày càng ít công kích trực diện hệ tư tưởng mà chuyển sang khai thác những vấn đề cụ thể của đời sống như tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, khiếu kiện, hạn chế trong hoạt động tư pháp để gieo rắc hoài nghi. Từ thực tiễn công tác nội chính, bài viết luận giải rằng sức đề kháng tư tưởng bền vững nhất của xã hội được tạo dựng từ hiệu quả kiểm soát quyền lực, sự nghiêm minh trong xử lý sai phạm và sự công bằng của nền tư pháp. Trên cơ sở đó, bài viết chỉ ra bốn “trụ đỡ niềm tin” mà ngành Nội chính Đảng trực tiếp tham gia kiến tạo, đề xuất năm chuyển dịch về cách tiếp cận và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
 
    Từ khóa: Nền tảng tư tưởng của Đảng; niềm tin xã hội; ngành Nội chính Đảng; kiểm soát quyền lực; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; quản trị dựa trên dữ liệu.
 
    1. Đặt vấn đề
 
    Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII khẳng định: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh, đường lối của Đảng, bảo vệ Nhân dân, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”(1). Kết luận số 89-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục đặt ra yêu cầu đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả nhiệm vụ này trong tình hình mới(2). Khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao(3), cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng không giảm đi mà diễn ra trong những điều kiện hoàn toàn khác: không gian số mở rộng, thông tin phân mảnh, cảm xúc xã hội biến động nhanh, công nghệ cho phép làm giả hình ảnh, video với độ tinh vi chưa từng có.
 
Họp báo cung cấp thông tin sau phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
Họp báo cung cấp thông tin sau phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
    Đáng chú ý, phương thức chống phá đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Thay vì phủ nhận trực diện chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các thế lực thù địch ngày càng chú trọng khai thác những “điểm đau” cụ thể của đời sống: một vụ án tham nhũng, một dự án chậm tiến độ, một bản án bị dư luận nghi ngờ, một vụ khiếu kiện kéo dài. Từ những hiện tượng cá biệt, chúng quy nạp thành bản chất của chế độ. Điều đó đặt ra một nhận thức mới: nơi nào thực tiễn quản trị còn kẽ hở, nơi đó trở thành “cửa ngõ” cho sự xâm nhập tư tưởng; và ngược lại, nơi nào quyền lực được kiểm soát, công lý được bảo vệ, sai phạm được xử lý nghiêm minh, nơi đó hình thành “sức đề kháng” tư tưởng tự nhiên của xã hội.
 
    Các lĩnh vực mà ngành Nội chính Đảng tham mưu, theo dõi, đôn đốc - nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp - chính là những “điểm nóng” đó. Vì vậy, câu hỏi đặt ra không chỉ là ngành Nội chính tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng như thế nào trên phương diện tuyên truyền, mà sâu xa hơn là làm thế nào để chính hiệu quả công tác nội chính trở thành luận cứ thuyết phục nhất bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bài viết tiếp cận vấn đề từ góc độ đó.
 
    2. Niềm tin xã hội - điểm giao thoa giữa công tác tư tưởng và công tác nội chính
 
    Mục tiêu sau cùng của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là bác bỏ một luận điệu sai trái, mà là giữ vững và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, đối với chế độ và con đường phát triển của đất nước. Niềm tin chính trị được hình thành từ hai nguồn: sự đúng đắn của đường lối và sự trải nghiệm thực tế của người dân về cách đường lối ấy được thực thi. Người dân không chỉ nghe Đảng nói gì, mà còn quan sát Đảng làm gì, cán bộ hành xử ra sao, sai phạm được xử lý thế nào, quyền lợi của mình được bảo vệ đến đâu. Khi lời nói và việc làm thống nhất, niềm tin được bồi đắp; khi giữa chúng có khoảng cách, chính khoảng cách đó bị kẻ xấu lợi dụng.
 
    Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đặt ra yêu cầu công tác tư tưởng vận hành thống nhất trên cả không gian thực và không gian số, chuyển mạnh từ quản lý thông tin sang chủ động dẫn dắt nhận thức xã hội(4). Dẫn dắt nhận thức không thể chỉ bằng thông điệp; thông điệp chỉ có sức nặng khi được bảo chứng bằng thực tiễn. Ở điểm này, công tác tư tưởng và công tác nội chính gặp nhau: công tác tư tưởng định hướng nhận thức, còn công tác nội chính tạo ra những bằng chứng thực tiễn để nhận thức đúng được củng cố.
 
    Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đặt mục tiêu kiểm soát quyền lực chặt chẽ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân(5). Một nền pháp quyền vận hành nghiêm minh, minh bạch tự nó là câu trả lời đanh thép nhất đối với các luận điệu xuyên tạc về dân chủ, nhân quyền, công lý ở Việt Nam. Tương tự, Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, với yêu cầu đặt phòng, chống lãng phí ngang tầm phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và thực hiện đồng bộ các biện pháp để “không thể, không dám, không muốn, không cần” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực(6), cho thấy cuộc đấu tranh này không chỉ nhằm xử lý sai phạm, mà còn nhằm bảo vệ nguồn lực phát triển và niềm tin xã hội.
 
    3. Bốn “trụ đỡ niềm tin” từ thực tiễn công tác nội chính
 
    Trụ đỡ thứ nhất là quyền lực được kiểm soát. Quyền lực không được kiểm soát sẽ dẫn tới lạm quyền, lợi ích nhóm, “sân sau”, thao túng chính sách; và mỗi biểu hiện đó đều trở thành chất liệu cho luận điệu “chế độ không kiểm soát được quyền lực”. Thời gian qua, lần đầu tiên Đảng ban hành đồng bộ 5 quy định chuyên biệt về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ; công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng và thanh tra, kiểm toán; hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; công tác xây dựng pháp luật; quản lý, sử dụng tài sản công(7). Ngành Nội chính Đảng trực tiếp tham gia tham mưu, theo dõi việc thực hiện những quy định này, góp phần biến nguyên tắc kiểm soát quyền lực thành những chuẩn mực cụ thể, có thể kiểm tra, giám sát, xử lý.
 
    Trụ đỡ thứ hai là sai phạm được xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, 174 cán bộ diện Trung ương quản lý đã bị xử lý, trong đó 66 người bị xử lý hình sự(8). Con số ấy có sức thuyết phục hơn mọi lời giải thích: nó cho thấy Đảng không bao che khuyết điểm, không dung túng sai phạm, bất kể người vi phạm là ai. Tuy nhiên, giá trị tư tưởng của mỗi vụ án không chỉ nằm ở mức án, mà ở việc người dân thấy được tài sản bị thất thoát có được thu hồi, quy trình xử lý có khách quan, đúng pháp luật, nhân văn hay không. Đó là lý do công tác tham mưu xử lý vụ án, vụ việc của ngành Nội chính phải luôn bảo đảm đồng thời yêu cầu chính trị, pháp lý và xã hội.
 
    Trụ đỡ thứ ba là công lý được bảo vệ. Người dân đánh giá nền pháp quyền không qua các khái niệm lý luận, mà qua những bản án cụ thể, những quyết định thi hành án cụ thể, những vụ khiếu nại được giải quyết hay bị đùn đẩy. Một vụ oan sai được phát hiện, khắc phục kịp thời; một phiên tòa tranh tụng công khai, dân chủ; một bản án được công bố minh bạch đều là những “bài viết chính luận” không lời có sức lan tỏa rộng. Ngược lại, chỉ một vụ việc oan sai, bỏ lọt tội phạm hay can thiệp trái pháp luật vào hoạt động tố tụng cũng có thể bị khuếch đại thành “bằng chứng” xuyên tạc bản chất của nền tư pháp. Vì vậy, tham mưu cải cách tư pháp thực chất chính là xây dựng nền tảng niềm tin bền vững.
 
    Trụ đỡ thứ tư là thông tin chính thống đi trước, đúng và đủ. Khoảng trống thông tin là môi trường thuận lợi nhất cho tin giả. Thực tiễn tại Ban Nội chính Trung ương cho thấy, từ khi tổ chức họp báo cung cấp thông tin sau các phiên họp, cuộc họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, số lượng tin, bài trên báo chí sau mỗi cuộc họp đã tăng từ hơn 100 lên hơn 700(9). Quan trọng hơn con số là thông tin trở nên thống nhất, có định hướng, hạn chế suy diễn, để báo chí chính thống giữ vai trò dẫn dắt dư luận. Đây là minh chứng rõ ràng rằng khi cơ quan nội chính chủ động cung cấp thông tin, không gian dành cho luận điệu xuyên tạc bị thu hẹp đáng kể.
 
    4. Năm chuyển dịch về cách tiếp cận
 
    Từ những phân tích trên, có thể thấy việc đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực nội chính cần được nhìn nhận như năm chuyển dịch có tính hệ thống.
 
    Chuyển dịch thứ nhất: từ phản bác bị động sang kiến tạo niềm tin chủ động. Phản bác luận điệu sai trái vẫn là nhiệm vụ cần thiết, nhưng nếu chỉ chờ luận điệu xuất hiện rồi mới phản ứng thì luôn ở thế đi sau. Cách tiếp cận mới là chủ động làm rõ, ngay từ đầu, ý nghĩa chính trị, pháp lý, xã hội của mỗi chủ trương, mỗi vụ việc: việc xử lý này làm trong sạch bộ máy như thế nào, bảo vệ tài sản của Nhà nước và Nhân dân ra sao, củng cố kỷ luật, kỷ cương đến đâu.
 
    Chuyển dịch thứ hai: từ xử lý vụ việc đơn lẻ sang quản trị rủi ro từ sớm, từ xa. Mỗi vụ việc phức tạp, kéo dài đều tiềm ẩn nguy cơ trở thành “điểm nóng” tư tưởng. Nhận diện sớm các khâu, lĩnh vực, địa bàn có nguy cơ, cảnh báo và xử lý ngay khi vi phạm còn nhỏ không chỉ ngăn chặn thiệt hại vật chất mà còn triệt tiêu “chất liệu” cho các chiến dịch xuyên tạc. Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng đã xác định rõ mục tiêu nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực(10).
 
    Chuyển dịch thứ ba: từ phương thức thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia(11), dữ liệu về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, kê khai tài sản, thu nhập, tố tụng, thi hành án, đầu tư công, đất đai nếu được kết nối, đối chiếu, phân tích sẽ giúp phát hiện dấu hiệu bất thường sớm hơn, giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân và báo cáo hành chính đơn tuyến. Định hướng nghiên cứu xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là bước đi có ý nghĩa chiến lược theo hướng này. Quản trị dựa trên dữ liệu đồng thời tạo ra sự minh bạch có thể kiểm chứng - loại luận cứ mà các luận điệu xuyên tạc khó phản bác.
 
    Chuyển dịch thứ tư: từ truyền thông một chiều sang đối thoại bằng thực tiễn. Công chúng trên không gian mạng không tiếp nhận thông tin một cách thụ động; họ so sánh, chất vấn, chia sẻ. Truyền thông về nội chính vì vậy cần ngắn gọn, trực quan, có dữ liệu, có câu chuyện cụ thể, sẵn sàng giải đáp những băn khoăn chính đáng, phát triển hệ sinh thái nội dung tích cực để cái đúng, cái tốt, cái đẹp trở thành dòng chủ lưu như yêu cầu của Nghị quyết số 25-NQ/TW(12); đồng thời phân định rõ nội dung được công khai, nội dung cần bảo mật, chủ thể phát ngôn và thời điểm cung cấp thông tin, tránh cả hai khuynh hướng: né tránh, chậm trễ hoặc phản bác cứng nhắc, thiếu căn cứ.
 
    Chuyển dịch thứ năm: từ “người làm nghiệp vụ” sang “người tham mưu chiến lược toàn diện”. Cán bộ nội chính trong giai đoạn mới không chỉ cần vững bản lĩnh chính trị, tinh thông pháp luật, nghiệp vụ, mà còn cần hiểu cơ chế lan truyền thông tin trên môi trường số, tâm lý công chúng, có năng lực phân tích, dự báo và kỹ năng phối hợp liên ngành. Quan trọng hơn hết, người làm công tác nội chính phải là tấm gương về liêm chính, bởi sức thuyết phục của công tác nội chính trước hết bắt nguồn từ sự trong sạch của chính đội ngũ làm công tác này.
 
    5. Một số giải pháp trọng tâm
 
    Một là, hoàn thiện và thực thi nghiêm túc thể chế kiểm soát quyền lực, tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh lợi ích nhóm như công tác cán bộ, đất đai, đầu tư công, tài sản công, đấu thầu, tài chính, ngân hàng và hoạt động tư pháp; làm rõ trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm người đứng đầu, trách nhiệm giải trình; hoàn thiện cơ chế phát hiện, xử lý xung đột lợi ích. Kiểm soát quyền lực phải đi đôi với công khai, minh bạch, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước và đặc thù từng lĩnh vực.
 
    Hai là, đưa phòng, chống lãng phí thành nhiệm vụ thường xuyên, với cách nhận diện đầy đủ hơn: không chỉ thất thoát ngân sách, tài sản, mà cả sự trì trệ, thủ tục rườm rà, dự án “đắp chiếu”, dữ liệu không được khai thác, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Ngành Nội chính cần tham mưu tăng cường theo dõi, đôn đốc tháo gỡ các dự án tồn đọng, kéo dài; kiến nghị xử lý điểm nghẽn thể chế; đồng thời bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
 
    Ba là, xây dựng cơ chế truyền thông chính sách thống nhất trong lĩnh vực nội chính. Đối với các vụ án, vụ việc lớn, nhạy cảm, cần có quy trình phối hợp giữa cơ quan nội chính với cơ quan tuyên giáo, báo chí, công an, kiểm sát, tòa án để thông tin được cung cấp đúng thẩm quyền, đúng bản chất, kịp thời, không để khoảng trống truyền thông; duy trì và nâng cao chất lượng họp báo sau các phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương; phát triển các tuyến bài phân tích, giải thích chính sách, sản phẩm truyền thông đa phương tiện.
 
    Bốn là, nâng cao năng lực theo dõi, phân tích, dự báo dư luận xã hội trên không gian mạng liên quan đến lĩnh vực nội chính; nhận diện sớm nguy cơ bị cắt ghép, thổi phồng, xuyên tạc, nhất là các sản phẩm giả mạo sử dụng trí tuệ nhân tạo; phối hợp xử lý kịp thời các chiến dịch truyền thông xấu độc có tổ chức.
 
    Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với bảo đảm an toàn, an ninh thông tin: chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ lõi, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”, kết nối thông tin giữa các cơ quan theo thẩm quyền, phân quyền truy cập, lưu vết xử lý; lấy hiệu quả phục vụ nhiệm vụ chính trị làm thước đo, tránh hình thức, dàn trải.
 
    Sáu là, xây dựng đội ngũ cán bộ nội chính bản lĩnh, liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại; kết hợp đào tạo lý luận chính trị, đạo đức công vụ, nghiệp vụ pháp luật với kỹ năng tham mưu chiến lược, kỹ năng số, kỹ năng truyền thông; kịp thời thay thế cán bộ yếu về năng lực, thiếu trách nhiệm, có biểu hiện suy thoái; đồng thời bảo vệ người dám đấu tranh với tiêu cực, dám đổi mới vì lợi ích chung.
 
    6. Kết luận
Trong kỷ nguyên phát triển mới, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng diễn ra trên chính những vấn đề cụ thể của đời sống. Điều đó vừa là thách thức, vừa mở ra cách tiếp cận mới cho ngành Nội chính Đảng: bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ bằng lập luận, mà bằng kết quả thực tiễn - quyền lực được kiểm soát, sai phạm được xử lý nghiêm minh, công lý được bảo vệ, thông tin chính thống đi trước và lan tỏa.
 
    Năm chuyển dịch về cách tiếp cận - từ phản bác bị động sang kiến tạo niềm tin chủ động, từ xử lý vụ việc đơn lẻ sang quản trị rủi ro từ sớm, từ xa, từ thủ công sang dữ liệu, từ truyền thông một chiều sang đối thoại bằng thực tiễn, từ người làm nghiệp vụ sang người tham mưu chiến lược toàn diện - cần được triển khai đồng bộ, kiên trì. Khi mỗi kết quả của công tác nội chính trở thành một luận cứ sống động, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được bảo vệ bằng sức mạnh của niềm tin xã hội; đó cũng là đóng góp thiết thực của ngành Nội chính Đảng vào sự nghiệp xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
    (1) Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
    (2) Kết luận số 89-KL/TW, ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII.
    (3) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
    (4) Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới.
    (5) Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
    (6) Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 01/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.
    (7) Quy định số 114-QĐ/TW, ngày 11/7/2023; Quy định số 131-QĐ/TW, ngày 27/10/2023; Quy định số 132-QĐ/TW, ngày 27/10/2023; Quy định số 178-QĐ/TW, ngày 27/6/2024; Quy định số 189-QĐ/TW, ngày 08/10/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong các lĩnh vực tương ứng.
    (8) Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, ngày 11/12/2025.
    (9) Báo cáo tổng hợp kết quả phối hợp thông tin, tuyên truyền, cung cấp thông tin báo chí sau các phiên họp, cuộc họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của Văn phòng Ban Nội chính Trung ương.
    (10) Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng.
    (11) Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
    (12) Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị.
                                                               Nguyễn Trịnh Hoàn
                                                         (Ban Nội chính Trung ương)
.